تأثیر جنگ بر قیمت طلا؛ چرا طلای ایران گاهی خلاف اونس حرکت می‌کند؟
تأثیر جنگ بر قیمت طلا در ایران را با یک مثال عددی بررسی کنید. ببینید تنش ایران و آمریکا چگونه از مسیر دلار، اونس جهانی و نفت بر طلای ۱۸ عیار اثر می‌گذارد.
مقدمه
اگر بعد از خبر تشدید درگیری ایران و آمریکا، اونس جهانی طلا پایین بیاید، آیا باید انتظار داشت طلای ۱۸ عیار در ایران هم ارزان شود؟ برای پاسخ، باید دید در همان فاصله قیمت دلار در ایران چقدر تغییر کرده است. ارزش طلای داخل از حاصل‌ضرب قیمت جهانی طلا و نرخ دلار به دست می‌آید. اگر دلار به‌اندازه کافی گران شود، هر گرم طلای ۱۸ عیار می‌تواند با وجود افت اونس، به تومان گران‌تر از قبل باشد.
نفت در این میان نقش متفاوتی دارد. خبرهای تنگه هرمز می‌توانند ظرف چند ساعت انتظارات بازار نفت را تغییر دهند، اما درصد تغییر نفت را نمی‌شود مستقیماً روی قیمت طلا گذاشت. معاملات ۱۱ آبان ۱۴۰۵ نمونه روشنی از همین تفاوت بود: نفت برنت افت کرد و اونس طلا بالا رفت.
۱۱ آبان چه اتفاقی افتاد که نفت ارزان شد اما طلا بالا رفت؟
روز دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، هم‌زمان با رایزنی‌های ایران و قطر، معامله‌گران احتمال دادند اختلال در عرضه نفت خاورمیانه کمتر شود. بر اساس گزارش رویترز از بازار نفت، قیمت نفت برنت تا ساعت ۱۳:۵۰ به وقت تهران با افت ۴٫۲ درصدی به ۱۰۸٫۶۴ دلار در هر بشکه رسید. بازار برای این واکنش منتظر بازگشت واقعی محموله‌های نفت نماند؛ تغییر احتمال عرضه برای تغییر قیمت کافی بود.
همان روز، طبق گزارش رویترز از بازار جهانی طلا، قیمت نقدی طلا تا ساعت ۱۴:۳۱ به وقت تهران ۰٫۶ درصد بالا رفت و به ۳٬۸۹۹٫۲۹ دلار در هر اونس رسید. یکی از توضیح‌های مطرح‌شده این بود که افت نفت بخشی از نگرانی تورمی را کم کرد و انتظار برای بالا ماندن نرخ بهره آمریکا را تعدیل کرد. این اعداد مربوط به دو مقطع از معاملات همان روزند؛ از آنها به‌تنهایی نمی‌توان نتیجه گرفت طلای ۱۸ عیار ایران هم گران شده است. برای آن نتیجه، نرخ هم‌زمان دلار در ایران را هم لازم داریم.
تأثیر جنگ بر قیمت طلا در ایران از کدام مسیر بیشتر است؟
برای طلای ۱۸ عیار، دلار بازار ایران و اونس جهانی دو عامل مستقیم‌اند. اینکه کدام‌یک در یک روز اثر بیشتری دارد، به اندازه حرکتشان بستگی دارد. اگر اونس تقریباً ثابت بماند و دلار در ایران ۴ درصد بالا برود، ارزش محاسباتی طلای ۱۸ عیار هم حدود ۴ درصد بالا می‌رود. برعکس، اگر دلار ثابت باشد، تغییر اونس تقریباً به همان نسبت به ارزش هر گرم طلا منتقل می‌شود. وقتی این دو خلاف جهت هم حرکت می‌کنند، مقایسه درصدها اهمیت پیدا می‌کند.
بعد از یک خبر سیاسی، هر قیمت به کدام سؤال پاسخ می‌دهد؟ | ||
قیمت | چه چیزی را نشان می‌دهد؟ | کاربرد برای طلای ایران |
|---|---|---|
دلار در بازار ایران | برای خرید یک دلار چند تومان لازم است؟ | نرخ تبدیل ارزش دلاری طلا به تومان را مشخص می‌کند. |
اونس جهانی طلا | یک اونس تروا طلای خالص در بازار جهانی چند دلار قیمت دارد؟ | ارزش دلاری طلای موجود در هر گرم طلای ۱۸ عیار را تعیین می‌کند. |
نفت برنت | بازار جهانی نفت چه تغییری در عرضه و تقاضا انتظار دارد؟ | برای توضیح فشار تورمی و واکنش بازارها مفید است؛ در فرمول قیمت طلا وارد نمی‌شود. |
اگر اونس ۲ درصد بریزد و دلار ۵ درصد بالا برود، طلا چه می‌شود؟
فرض کنید پیش از انتشار یک خبر، ارزش محاسباتی هر گرم طلای ۱۸ عیار ۱۰ میلیون تومان باشد. بعد از خبر، اونس جهانی ۲ درصد افت کند ولی دلار در ایران ۵ درصد گران شود. اگر عیار و سایر شرایط ثابت بماند، نتیجه این است:
ارزش جدید هر گرم: ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۰٫۹۸ × ۱٫۰۵ = ۱۰٬۲۹۰٬۰۰۰ تومان
یعنی با وجود افت اونس، ارزش هر گرم طلا در ایران ۲٫۹ درصد بالا می‌رود. عدد حاصل دقیقاً ۳ درصد نیست، چون اثر دو تغییر در هم ضرب می‌شود. این یک مثال فرضی است و قیمت بازار ایران در ۱۱ آبان را نشان نمی‌دهد. نکته کاربردی آن این است که تیتر «ریزش طلای جهانی» بدون نرخ دلار، خبر کاملی برای خریدار طلای ایرانی نیست.
فرمول محاسبه ارزش هر گرم طلای ۱۸ عیار با دلار و اونس
برای اینکه اثر خبر را خودتان بسنجید، قیمت نقدی هر اونس جهانی را به دلار و نرخ دلار بازار ایران را به تومان بردارید. هر اونس تروا حدود ۳۱٫۱۰۳ گرم است. طلای ۱۸ عیار هم ۱۸ قسمت طلای خالص از ۲۴ قسمت دارد؛ بنابراین ضریب خلوص آن ۰٫۷۵ است.
ارزش محاسباتی یک گرم طلای ۱۸ عیار به تومان:
قیمت اونس جهانی به دلار × نرخ دلار به تومان × ۰٫۷۵ ÷ ۳۱٫۱۰۳۵
برای مقایسه با بازار، نتیجه را کنار نرخ هر گرم طلای ۱۸ عیار بدون اجرت بگذارید. مقایسه با قیمت نهایی یک انگشتر یا دستبند نتیجه درستی نمی‌دهد، چون فاکتور زیورآلات هزینه‌های دیگری مانند اجرت ساخت هم دارد. ساعت قیمت‌ها را نیز یکسان بگیرید؛ ترکیب اونس امروز با دلار دیروز، به‌خصوص بعد از یک خبر سیاسی، می‌تواند اختلاف گمراه‌کننده‌ای بسازد.
چرا تشدید جنگ همیشه اونس طلا را بالا نمی‌برد؟
طلا در دوره‌های نااطمینانی می‌تواند خریدار بیشتری پیدا کند، اما معامله‌گران فقط به ریسک جنگ نگاه نمی‌کنند. اگر اختلال در عرضه نفت، انرژی را گران‌تر کند، بازار ممکن است انتظار داشته باشد تورم دیرتر پایین بیاید و نرخ بهره آمریکا مدت بیشتری بالا بماند. در این وضعیت، نگهداری طلا که بهره‌ای نمی‌پردازد، در مقایسه با دارایی‌های بهره‌دار هزینه بیشتری دارد. این اثر می‌تواند بخشی از تقاضای طلا به‌عنوان پناهگاه امن را خنثی کند.
گاهی نیاز به نقدینگی هم مهم‌تر می‌شود. برای نمونه، رویترز در گزارش ۱۱ آبان، به نقل از تحلیلگران، بخشی از افت طلای جمعه پیش از آن را به فروش دارایی برای تأمین پول نقد پس از ریزش سهام فناوری نسبت داد. بنابراین حتی وقتی نگرانی سیاسی پابرجاست، فروش طلا لزوماً به معنای برطرف شدن خطر نیست. برای آشنایی بیشتر با مسیر اثر قیمت انرژی بر اقتصاد، راهنمای تورم و عوامل مؤثر بر آن را بخوانید.
بعد از خبر جنگ یا مذاکره، کدام قیمت را اول چک کنیم؟
دلار و اونس را برای یک بازه زمانی بردارید. اگر خبر ظهر منتشر شده، قیمت هر دو را درست پیش از خبر و پس از آن مقایسه کنید. تغییر دلار از صبح و تغییر اونس از هفته قبل، اثر همان خبر را نشان نمی‌دهد.
اثر مشترکشان را با نرخ طلای ۱۸ عیار بسنجید. اگر دلار و اونس هر دو رشد کرده‌اند ولی نرخ داخلی ظاهراً ثابت است، اول ساعت آخرین به‌روزرسانی، واحد ریال یا تومان و خرید یا فروش بودن نرخ را بررسی کنید.
برای توضیح حرکت، سراغ نفت و رویدادهای اقتصادی بروید. خبر تنگه هرمز ممکن است جهت نفت را توضیح دهد، اما هم‌زمان انتشار آمار تورم یا خبر نرخ بهره آمریکا هم می‌تواند بر اونس اثر بگذارد. در تقویم اقتصادی به وقت تهران می‌توانید ببینید آیا هم‌زمان با خبر سیاسی، داده اقتصادی مهمی نیز منتشر شده است.
اگر فقط می‌خواهید بدانید یک خبر درباره ایران و آمریکا چه اثری روی طلای ۱۸ عیار ایران گذاشته، اول تغییر هم‌زمان دلار و اونس را حساب کنید. بعد به نفت نگاه کنید تا دلیل احتمالی حرکت را بهتر بفهمید. خبر سیاسی زمان بررسی را به شما می‌دهد؛ اندازه و جهت تغییر قیمت را باید از خود بازار خواند.